بمير اى از حسد پيوسته غمگين كه جز مرگت نخواهد داد تسكين « لا يَضُرُّكُمْ » 120 مفسّرين چند قرائت نقل كرده‌اند : 1 - نافع و ابن كثير و ابو عمرو و يعقوب با صداى زير و كسر ضاد و سكون راء قرائت كرده‌اند از مصدر ضير بر وزن فعل . 2 - ضحّاك در قرائت نادر و شاذّ با ضم و صداى جلو ضاد و سكون راء قرائت كرده است ، از ماده ى ضار يضور با واو ، و كسائى گفته است از بعضى مردم حجاز مىشنيدم كه مىگفتند : ( لا ينفعنى ذاك و لا يضورني ) . 3 - قرائت بقيه ى قاريها با ضمّ ضاد و تشديد راء است . سخن ما : در اين آيه همانطور كه تفسير قاضى و عبده نوشته‌اند جلوگيرى شده است از دوستى مخالفين كه دشمن هستند و منتظر فرصت و گر نه ارتباط با غير مسلمان بطور كلَّى منع نشده است چنان كه در آيات ديگر به اين مطلب تصريح شده است مثل ( لا يَنْهاكُمُ اللَّه عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ ) « 1 » . مثنوى شخص لايق دوستى را به اين جور توصيف كرده است : رو كسى جو كه ترا او هست دوست دوست بهر دوست لا شكّ خيرجو است حارسى از گرگ جستن شرط نيست جستن از غير محلّ ناجستنى است هر كه باشد همنشين دوستان هست در گلخن ميان بوستان هر كه با دشمن نشيند در زمن هست اندر بوستان در گولخن

--> ( 1 ) مراد آيهء 7 از سورهء ممتحنه است كه مىفرمايد * ( « لا يَنْهاكُمُ اللَّه عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللَّه يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ ( 8 ) إِنَّما يَنْهاكُمُ اللَّه عَنِ الَّذِينَ قاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَأَخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيارِكُمْ وَظاهَرُوا عَلى إِخْراجِكُمْ أَنْ تَوَلَّوْهُمْ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ » . حاصل معنى آنكه خدا باز نميدارد شما را و نهى نمىكند از اينكه نسبت بكفّاريكه با شما بستيز بر نخاسته‌اند نيكى كنيد ، بلكه منع مىكند از نيكى نمودن به آن دسته از كفّاريكه با شما بدشمنى پرداخته‌اند . لكن استشهاد به اين آيه مورد ندارد زيرا سخن در باره اتّخاذ بطانه است كه نهى شده ، و بطانه گرفتن كفار غير از نيكى كردن به آنها است چه آنكه بطانه بمعنى دوست محرم راز است و آيهء * ( « لا تَتَّخِذُوا بِطانَةً مِنْ دُونِكُمْ » نهى صريح است . و آيه * ( « لا يَنْهاكُمُ ) * - الخ » جواز مهربانى كردن پس دليل جواز اتّخاذ بطانه و محرم راز نيست . مگر آنكه بطانه را مطلق دوست بگيريم و اين خلاف لغت است . ( مصحّح )